شهر جدید پرند که بر مبنای دو ضرورت اصلی اسکان بخشی از سرریز جمعیتی مجموعه شهری تهران و نیز اسکان کارکنان فرودگاه امام خمینی ایجاد گردیده است. به موجب جایگاه و موقعیت نسبی مناسب آن (موقعیت این شهر نسبت به شبکه راه ارتباطی آزادراه تهران - ساوه، شبکه ریلی پروژه خط مترو تهران – پرند، نزدیکی به فرودگاه امام و...) از اهمیت و نقش¬پذیری بیشتری در طرح¬ها و برنامه¬های واگذاری مسکن در قالب سیاست¬های جدید دولت برخوردار شده است. این شهر در قالب طرح¬های واگذاری زمین¬های اجاره¬ای 99 ساله (مسکن مهر) و در چارچوب قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن (مصوب 25/2/87 مجلس شورای اسلامی) از موقعیت ممتازی در جمعیت¬پذیری و سامان¬یابی جمعیت و فعالیت در مجموعه شهری تهران برخوردار شده است.
براساس برنامه¬های اخیر دولت در جهت حل معضل مسکن به ویژه در مورد تامین مسکن محرومین و جمعیت فاقد مسکن در کلانشهرها از طریق اسکان آنها در شهرهای جدید پیرامونی، بارگذاری قابل توجه جمعیتی در شهرهای جدید مدنظر قرار گرفته است در این خصوص براساس مصوبه اخیر شورایعالی شهرسازی و معماری (27/12/86) سقف جمعیت¬پذیری شهر جدید پرند به 700,000 نفر جمعیت افزایش یافته است.

جایگاه شهر جدید پرند در حریم شهر تهران
بنابر مطالعات طرح جامع 1385 تهران، حدود شهر تهران با توجه به الزامات زیست محیطی و ضرورت حفاظت و مدیریت یکپارچه محدوده بلافصل پیرامون شهر به ترتیب زیر تعریف شده است.

  • از جنوب به رودخانه شور (طبق مسیر مشخص شده در نقشه)
  • از شمال به خط الراس البرز، بین حوزه¬های آبخیز سد کرج و لتیان
  • از شرق به رودخانه جاجرود تا مرز شمالی شهرستان پاکدشت و سپس مرزهای غربی شهرستان¬های پاکدشت و ورامین (براساس نقشه رسمی وزارت کشور در بهار 1385).
  • از غرب به مرزهای غربی شهرستان تهران، رباط کریم و بخشی از شهرستان شهریار که در حوزه نفوذ مستقیم تهران قرار دارد.
  • حریم شهر تهران در منتهی الیه غربی محدوده شهر، کمربند سبز حایل بین شهرهای تهران و گرمدره است.


با توجه به حدود تعریف شده فوق و انطباق مرز جنوبی شهر جدید پرند با حد جنوبی حریم شهر تهران، شهر جدید پرند کاملاً درون حریم شهر تهران واقع شده است
با این حال و با توجه به مغایرت¬های قانونی موجود در خصوص محدوده حریم شهر تهران و تا اصلاح و تصمیم¬گیری مشخص در زمینه حریم شهر تهران، محدوده و حریم شهر پرند براساس مطالعات طرح جامع آن از شرق منطبق بر حریم شهر رباط کریم، از جنوب محدود به رودخانه شور و از غرب محدوده به مرز شهرستان شهریار و از شمال به ارتفاعات تخت رستم محدود می¬گردد
بر این اساس تداخل حریم شهر تهران و شهر جدید پرند، به نوعی تناقض در ساختار مدیریتی و حفاظتی پهنه حریم دو شهر است که قابل توجه می¬باشد

طرح توسعه و عمران (جامع) شهر جدید پرند مصوب 1377
الف- ویژگی¬های کلی
ویژگی¬های کلی شهر جدید پرند که مطالعات طرح توسعه و عمران آن در فاصله سال 1374 تا 1376 انجام و در سال 1377 به تصویب رسیده است بدین شرح می¬باشد.
محل و موقعیت استقرار؛ 35 کیلومتری جنوب غرب تهران و مجاور اراضی فرودگاه امام خمینی

  1. مساحت پیش-بینی شده 953 هکتار بدون حرایم و با حرایم اراضی لبه شهری 6/1013 هکتار
  2. جمعیت¬ پیش¬بینی شده در افق طرح 80500 نفر با تراکم ناخالص 5/79 نفر در هکتار
  3. همجواری با کانون¬های شهری رباط کریم و فرودگاه امام خمینی و بزرگراه تهران – ساوه با میانگین بارندگی سالانه 218 میلی¬متر و معدل دمای سالیانه 28/14 درجه سانتی¬گراد و معدل نوسانات دمای سالیانه پرند 6/40 سانتی¬گراد است.
  4. ایجاد یک شهر مستقل با جذب بخشی از جمعیت منطقه شهری تهران در جهت ساماندهی نظام فضایی منطقه شهری تهران.
  5. تعیین الگوی خطی به عنوان مناسب¬ترین الگوی کالبدی در برنامه¬ریزی و طراحی شهری
  6. تعیین ساختار فضایی شهر متشکل از 3 ناحیه (با جمعیت متوسط 27000 نفر) و 9 محله (با جمعیت متوسط حدود 8500 نفر).


د- منطقه¬بندی توسعه شهر جدید پرند از دیدگاه طرح جامع مصوب 1377
منطقه¬بندی شهر جدید پرند در چارچوب اهداف طرح توسعه و عمران با توجه به هماهنگی عناصر مختلفی همچون توپوگرافی، هیدرولوژی، پوشش گیاهی، نوع و جنس خاک و ... در قالب سه منطقه انجام گرفته است.
منطقه شمالی اراضی که مشخصه بارز آن وجود ارتفاعات و ناهمواری¬هاست و امکان استقرار کاربری¬های شهری مگر با اختصاص هزینه¬های بالا ممکن نیست. می-توان از این منطقه برای طراحی مجتمع¬های فراغتی و تفریحی در سطح فرامنطقه¬ای استفاده نمود.

  1. منطقه میانی اراضی که ویژگی¬ آن همواری و شیب ملایم و یکنواخت است. در این حوزه عناصر طبیعی که مانعی در برابر توسعه باشد وجود ندارد و همچنین با توجه به نوع و جنس خاک، این حوزه مناسب¬ترین منطقه برای استقرار عناصر اصلی شهری محسوب می¬شود و برنامه¬ریزی¬ها و طراحی عمده هسته اصلی و کاربری¬های مجاور آن، در این منطقه باید صورت گیرد.
  2. منطقه جنوب اراضی: این اراضی به دلیل وجود ناهمواری¬ها و مسیل رودخانه شور در امتداد جنوب، اراضی نامناسبی محسوب شده و کاربری¬¬های خاصی را با شرایط ویژه می-توان در این حوزه استقرار داد که از جمله آن می¬توان به استقرار فضای سبز و فضای ورزشی و تفریحی اشاره کرد.

طرح بازنگری توسعه و عمران شهر جدید پرند مصوب 1384

طرح بازنگری توسعه و عمران شهر جدید پرند به منظور تغییر چشم¬انداز جمعیتی شهر براساس تامین نیازهای سکونتی، خدماتی و تاسیساتی برای جمعیت 150000 نفری تهیه در تاریخ 10/5/84 شوایعالی شهرسازی و معماری ایران به تصویب رسید.
در این قسمت از گزارش ضمن اشاره به الگوی توسعه شهر جدید پرند، اهداف و رویکردهای طرح بازنگری مورد بررسی و تحلیل قرار می¬گیرد.

معرفی محدوده مطالعاتی طرح
معرفی محل استقرار محدوده

شهر جدید پرند در فاصله حدود 35 کیلومتری جنوب غربی شهر تهران قرار گرفته است. این شهر در جنوبی¬ترین حد حریم جنوب تهران استقرار یافته است. شهر رباط کریم که نزدیک¬ترین کانون جمعیتی به این شهر است، در فاصله حدود 10 کیلومتری شمال شرقی آن واقع شده است.
شهر جدید پرند از شمال به ارتفاعات تخت رستم (که بلندترین نقطه آن حدود 1348 متر از سطح دریا ارتفاع دارد) از جنوب به مسیل رودشور، از سمت شرق به اراضی فرودگاه بین¬المللی امام خمینی و از سمت غرب و شمال غرب نیز به اراضی باز و بایری که بخش عمده آن تحت تملک شهر جدید پرند می¬باشد، محدود می¬گردد که قابلیت توسعه¬های آتی در افق¬های دورتر را فراهم می¬آورد. این شهر از شمال شرقی نیز با محدودیت اراضی رباط کریم و پرندک مواجه است لذا در عمل مهمترین جهت توسعه آن در راستای شمال غربی و در فراسوی مرز شهرستان شهریار می¬باشد. نقشه شماره 121-1، موقعیت استقرار شهر جدید پرند را نشان می¬دهد.

تبیین موقعیت ویژه منطقه¬ای پرند
محدوده شهر جدید پرند از موقعیت استقرار منطقه¬ای خاصی برخوردار است که اعم ویژگی¬های آن را می¬توان چنین برشمرد:

الف- نقطه تلاقی حوزه¬های کرج – شهریار و اسلامشهر – رباط کریم
محدوده مورد نظر به عنوان محل تلاقی و همپوشانی دو حوزه مهم مجموعه شهری تهران به شمار می¬رود. که اولی (کرج – شهریار)، براساس مطالعات طرح مجموعه شهری محل استقرار 8/3 میلیون نفر و دومی (اسلامشهر- رباط کریم) محل سکونت 96/1 میلیون نفر در افق 1405 خواهد بود که در این میان نقش شهر جدید پرند با توجه به استقرار آن در محل تلاقی دو حوزه مذکور از اهمیت قابل توجهی برخوردار خواهد بود

ب- قرارگیری در حدفاصل سه مرکز ملی تبادل کالا و مسافر کشور در فراسوی کمربند سوم تهران
موقعیت ویژه محدوده مورد مطالعه و قرارگیری آن در مجاورت سه مرکز مهم حمل و نقل کالا و مسافر کشور (فرودگاه بین¬المللی امام خمینی، فرودگاه پیام و ایستگاه آپرین) با نقش و عملکردهای ویژه آنها اهمیت خاصی را به اراضی و موقعیت استقرار شهر جدید پرند بخشیده است. اهمیت موقعیت مذکور از آن جهت که در حال حاضر مقرر است دو منطقه ویژه اقتصادی نیز در اراضی فرودگاه امام و فرودگاه پیام احداث شوند قابل توجه خواهد بود (نقشه شماره 221-2).

ج- برنامه ا نتقال و تمرکز کل تاسیسات و ادارات گمرک تهران به اراضی مجاورت ایستگاه آپرین
یکی از طرح¬ها و برنامه¬های احتمالی و قابل تحقق مجاور اراضی پرند، برنامه انتقال و تمرکز کلیه تاسیسات و ادارات گمرک تهران به اراضی مجاور ایستگاه آپرین است که با انتقال و تمرکز تاسیسات مذکور، اهمیت نقش¬پذیری و کارکرد خدماتی محدوده مورد مطالعه ارتقاء خواهد یافت. نقشه شماره 221-3 موقعیت تقریبی استقرار تاسیسات گمرک در مجاورت اراضی محدوده طرح را نشان می¬دهد.

- قرارگیری محدوده استقرار پرند در یکی از سه رأس مثلث تهران - کرج- پرند
نکته قابل توجه دیگر در خصوص موقعیت شهر جدید پرند، قرارگیری این شهر در یکی سه راس مثلث ارتباطی کانون¬های جمعیتی مهم تهران – کرج – پرند می¬باشد. این ارتباط دو سویه در هر ضلع، از نقطه نظر تمرکز جمعیتی – فعالیتی، اشتغال و به تبع آن اقتصاد قابل بررسی می¬باشد همگام با توسعه آتی شهر جدید پرند بر اساس چشم¬انداز آتی، می¬توان امید داشت این کانون جمعیتی به همراه دو کلانشهر مذکور به یکی از مراکز مهم (و به عنوان کلانشهر آتی) در مجموعه شهری تهران با توان جذب جمعیتی بالا تبدیل شود.

هـ - مجاورت با شبکه¬های مهم ارتباطی
ایجاد دسترسی سریع و آسان به مراکز مختلف و ایجاد شبکه حمل و نقل با کارایی بالا یکی از نکات طراحی و مکانیابی شهر در محدوده فعلی آن است. آزادراه تهران – ساوه، فرودگاه بین¬المللی امام، آزادراه تهران – قم، راه¬آهن تهران – جنوب و راه¬آهن شهری تهران – پرند بیانگر قرارگیری شهر پرند در محل عبور شریان¬های اصلی کشور است که برنامه¬های اتصال شهر به شبکه مترو و اتوبوس¬های شهری و قطار بین شهری نیز از دیگر نقاط قوت شهر در زمینه حمل و نقل عمومی در آینده به شمار می-رود